Akışkan Yataklı

Akışkan Yataklı

Akışkan yatak teknolojisi; ekonomik değeri düşük ve temini kolay (0-10 mm toz kömür, talaş, prina vb.) çok çeşitli yakıtları yüksek verim ile yakarak temiz ve güvenli enerjiden buhar/kızgınyağ üretim sistemidir. Ayrıca yüksek performanslı,çevre kirliliği yapmayan ve ekonomik olarak verimli yakma tekniği gelişmiş kazanlardır.

Çeşitli yakıt kaynaklarını ve tiplerini kullanma yeteneği ile işletmenize yakıta ait değişen masraflar ve bulunabilirlik konusunda esneklik sağlamaktadır. 

Küçük kapasiteli kazanlardan büyük kapasiteli kazanlara kadar çok çeşitli kapasitelerde, farklı büyüklüklerde akışkan yataklı kazan yapıları geliştirilmiştir. 21. yüzyılın başlarından itibaren akışkan yataklı kazan teknolojisi büyük yol kat etmiş ve enerji sektöründe kendi payını büyük oranda arttırmıştır.

Ülkemizde değişen ekonomik dengeler ile değişken petrol ve doğalgaz fiyatları akışkan yataklı sistemi zorunlu hale getirmektedir.
Ülkemizde bol ve ucuz olan düşük kalorili linyit kömürü, ağaç talaşı, prina , fındık kabuğu vb yakıtların ayrı ayrı veya birlikte yakılmasına olanak vermek için çok geniş işletme şartları göz önüne alınarak tasarlanmaktadır.

Akışkan yatakta yakma teknolojisinin ilk geliştirilme sebebi olan kükürt dioksit ve azot oksit emisyonlarının düşürülmesi, yatak içine kireçtaşı ilavesi ile kükürt dioksitin tutulması ve düşük yanma sıcaklıklarında azot oksit oluşumunun azalmasıyla, ilave gaz arıtma tesisi gerektirmeden sağlanabilmiştir.

Özellikle düşük yanma sıcaklığı ve yatak içinde gerçekleşen mükemmel katı-gaz karışımı, akışkan yataklı kazanlara bir çok avantaj sağlamaktadır. Mükemmel bir karışım gerçekleşmesinden dolayı zaten yüksek olan yanma verimi, kazanı terk eden parçacıkların tutularak sisteme geri gönderilmesi ile daha da arttırılır.


Pulverize kömür tesislerine nazaran kazana verilen kömürün daha iri tane boyutlu olması nedeniyle, yakıt hazırlama tesisleri daha düşük yatırım maliyeti ile kurulmaktadır.


Özellikle kül erime noktası düşük olması nedeni ile erime ve yapışma ihtimali yüksek olan yakıtların akışkan yataklı kazanlarda yakılması durumunda, erime noktasının altındaki sıcaklıklarda çalışıldığı için, ısı transfer yüzeylerine kül yapışması sonucu oluşacak birçok kazan işletme problemine rastlanmaz. Dolayısıyla, akışkan yataklar %90-95 düzeyinde hazırdır.

Yatak malzemesinin yüksek ısıl kapasitesi sayesinde, yatağa giren yakıtın anında ısınması sonucunda parçacıklara yanma için uzun süre sağlanması, akışkan yataklı kazanlarda düşük ısıl değerli yakıtların bile rahatlıkla yakılabilmesini sağlamaktadır. Aynı sebeplerden, akışkan yataklı kazanlar, kül ve kükürtçe zengin yakıtların değerlendirilmesine ve düşük kaliteli ikinci yakıtlarla beraber yakma işlemine uygundur. Ayrıca akışkan yataklı kazanlar, çok daha geniş bir yelpazedeki yakıt bileşimini yakabilecek şekilde tasarlanabilir.


Akışkan yataklı kazanlarda yakma işlemi sonucunda elde edilen kuru ve depolanabilir külün değişik kullanım alanları bulunmakta, yeni kullanım sahaları için de araştırma çalışmaları yapılmaktadır. Tarıma elverişli toprak elde edilmesi, atık/çamur stabilizasyonu, yol yapımında taban malzemesi olarak kullanılması, atık alanlarının kapatılması gibi işlemlerde akışkan yataklı kazanların külleri kullanılabilmektedir. Kazanlara yakıt sağlayan açık maden ocaklarının geri kazanımında dolgu malzemesi olarak da bu kül kulanılmaktadır.  Ayrıca sıcak gaz üretimi için akışkan yataklı kazan kullanan çimento tesislerinde yan ürün olarak çıkan külün üretime hammadde olarak aktarılmasıyla maliyetler düşürülmektedir.